Ενημερωτικό Φυλλάδιο Φίλων του Κήπου

Τοποθέτηση ICOMOS

Περί των προτεινομένων επεμβάσεων στον Εθνικό Κήπο

Αλέξανδρος Παπαγεωργίου-Βενετάς

Αρχιτέκτων –Πολεοδόμος

Περί των προτεινομένων επεμβάσεων στον Εθνικό Κήπο

Ομιλία σε ημερίδα του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου, 21 Δεκεμβρίου 2013

Αγαπητοί φίλοι,

Εισαγωγικά μια παρατήρηση: αυτά που λέμε εδώ είναι απόψεις οι οποίες προάγουν την γνώση μας και την συνείδηση του προβλήματος του Εθνικού Κήπου της Αθήνας και απευθύνονται σε ένα ευρύτερο κοινό, δεν είναι όμως οι προϋποθέσεις των αποφάσεων για τις τύχες του Κήπου οι οποίες ανήκουν, κι αυτό έχει φανεί καθαρά, εις την πολιτεία, εις το Υπ. Πολιτισμού το οποίον έχει κατά το νόμο την ευθύνη της προστασίας των Ιστορικών Τόπων. Άρα δε θεωρώ μεν ότι είναι περιττά αυτά που λέμε εδώ αλλά δεν θα είναι αποφασιστικά για το θέμα του επιτρεπτού και σκόπιμου ή μη της πραγματοποιήσεως των επεμβάσεων για τις οποίες μιλάμε.

Θα πω σύντομα δυο λόγια για δύο καίρια σημεία  της προβληματικής που μας απασχολεί. Πρώτον για την ανεπανάληπτη μορφή δηλαδή την κηποτεχνική συγκρότηση αυτού του Κήπου και δεύτερον για το πρόβλημα των συμβατών,  προς τον ιδιότυπο αυτό χώρο, χρήσεων και δράσεων, δηλαδή το κλίμα ζωής μέσα σε αυτόν τον χώρο. Και τα δύο, μορφή και χρήσεις, θα έλεγα ότι αποτελούν το πνεύμα, το δαιμόνιο του τόπου αυτού που διεθνώς ονομάζεται genius loci. Και μη νομίζετε ότι οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι υψιπετείς και άσχετοι. Έχει κι ένας τόπος το πνεύμα του, δηλαδή τον χαρακτήρα του τον αυθεντικό, όπως τον έχει και ένα πρόσωπο ανθρώπινο. Και άμα πάμε να κάνουμε παρεμβάσεις καλλωπιστικές με πλαστικές εγχειρήσεις σε ένα πρόσωπο ελπίζοντας ότι θα το καλυτερεύσουμε πολλές φορές γίνεται  μια παραμόρφωση του ανθρώπου. Τα ίδια ισχύουν και για τους χώρους που αγαπούμε.

Αρχικά για τη μορφή. Υπενθυμίζω πράγματα που έχουν λεχθεί ήδη αλλά είναι ουσιαστικά. Έχουμε εδώ μια ιδιόμορφη και μοναδική μορφή αγγλικού τύπου κήπου, αυτό που λέμε jardin paysagiste, μιμητικού της φύσεως δηλαδή του φυσικού τοπίου προσαρμοσμένη όμως στις κλιματικές συνθήκες του τόπου μας: πυκνές φυτεύσεις, ελεύθερη χάραξη στενών και καμπύλων δρομίσκων, φυσικές χωμάτινες διαστρώσεις, πουθενά πλακοστρώσεις, πουθενά ασφαλτοστρώσεις και αποφυγή κάθε αυστηρής γεωμετρίας στις χαράξεις. Και πάνω από όλα, το πολύ ιδιότυπο εμπνευσμένο από την ανατολή και τους Άραβες, σύστημα επίγειας αρδεύσεως του χώρου που εξασφαλίζει έναν μοναδικό τρόπο διατηρήσεως ενός γενικού κλίματος υγρασίας.

Πολλά άλλαξαν, ήπια όμως, σταδιακά, μέσα στα 170 χρόνια ζωής του, μέσα σε αυτόν τον Κήπο. Οι αλλαγές αυτές δεν αλλοίωσαν όμως το χαρακτήρα της μορφής του.

Ποια δεν άλλαξαν:

• Οι χαράξεις των δρομίσκων. Εδώ έχουμε πολύ μικρές αλλαγές.
• Η ποικιλία και η συμβίωση 500 διαφορετικών φυτικών ειδών, γηγενών και ξένων.
• Η έλλειψη κτισμάτων. Έχουμε ελάχιστα κτίσματα μεγάλης καλλιτεχνικής ποιότητας σαν κι αυτά που η γαλλική παράδοση τα ονομάζει Curiosités, αξιοπερίεργα του Κήπου.
• Η παρουσία τεχνητών λιμνών και ταμιευτήρων ύδατος.

Τι άλλαξε:

Σε μια προσπάθεια αυτοπροστασίας ο Κήπος αυτός, ο οποίος ήτανε μια μικρογραφία αγγλικού κήπου με τις χωρικές φυγές και διασυνδέσεις, δηλαδή τους οπτικούς του διαύλους (όχι μόνον μεγάλα πλατώματα ελεύθερα από φύτευση αλλά δίαυλοι προς τα μνημεία και προς το Ανάκτορο) σιγά σιγά επύκνωσε περιφερειακά και αφέθηκε να αυτοαμυνθεί από αυτούς που τον φρόντιζαν εναντίον μιας αφορήτου τύρβης της ζωής, της αφόρητης πιέσεως σε θορύβους, σε κίνηση και μιας αέναης ανησυχίας γύρω του.  Μαζί μ᾽αυτήν λοιπόν την τάση έχουμε μικρές αλλαγές αλλά σε πολύ βραδείς ρυθμούς:

• Έπαψε να υπάρχει η έντονη οπτική διασύνδεση του Κήπου προς το Ανάκτορο. Τα μεγάλα ξέφωτα, που έχουμε ακόμη σήμερα, είναι τα κατάλοιπα των οπτικών διαύλων προς τα μνημεία τα οποία δεν φαίνονται πια  όπως προ 170 ετών : η θάλασσα, το Στάδιο, οι στύλες του Ολυμπίου Διός, ο Λυκαβηττός, η Ακρόπολη.
• Άλλαξε και η κάλυψη με αυτό που ονομάζουμε σήμερα χλοοτάπητες (γκαζόν). Ήτανε εκτάσεις καλυπτόμενες αρχικά με μπούζι, το λεγόμενο μεσημβριάνθεμον, που βγάζει το ωραίο λουλουδάκι διότι δε χρειάζεται πολύ νερό. Σήμερα αυτές καλύπτονται από χλοοτάπητες.
• Ένα πέμπτο της εκτάσεως του Κήπου ήταν καλυμμένο από οπωροφόρα δέντρα που δεν πάνε σε μεγάλο ύψος, τα εσπεριδοειδή. Αυτά έχουνε μειωθεί σιγά σιγά.
• Τέλος τα παρτέρια, που σε έναν Κήπο μιμητικό της φύσεως δεν είναι ποτέ περιγεγραμμένα με θάμνους, απέκτησαν περιφερειακή φύτευση κι αυτό έγινε για να προστατευτεί ο Κήπος από μια πιο έντονη κίνηση επισκεπτών όταν έγινε δημόσιος.

Αυτά όλα, όμως επαναλαμβάνω, είναι εξελικτικές αλλαγές, δεν είναι παραμορφώσεις. Η χωρική οργάνωση δηλαδή του Κήπου, και από αυτήν εξαρτάται η μορφή του που είναι οπτικά αντιληπτή (με την παρουσία σημαντικών όγκων πρασίνου και την διάταξή τους), αυτή δεν άλλαξε. 

Θα έπρεπε τώρα να εξετάσουμε με αμεροληψία εάν οι επεμβάσεις οι οποίες προτείνονται, δημιουργούν ανεπίτρεπτες αλλαγές στη μορφή του Κήπου. Η πρόταση εισάγει καινά δαιμόνια στην μορφή και  διάταξη σημαντικών συστάδων του πρασίνου, κυρίως στις δύο εισόδους, Αμαλίας και Βασ. Σοφιας. Δεν θα επεκταθώ σε λεπτομέρειες αλλά προτείνονται φοίνικες (οι οποίοι θα χρειαστουν 60 χρόνια για να γίνουν έτσι όπως μας παρουσιάζονται) ως δια μαγείας στην είσοδο από την Βασ. Σοφιας. Μας παρουσιάζονται μεγάλα δέντρα, τζακαράντες οι οποίες φυτεύνονται προς την είσοδο της Λ. Αμαλίας αλλοιώνοντας τη μορφή του χώρου. Αυτά όλα τα παρουσίασε πάρα πολύ ωραία ο κ. Παπαδήμας προχθές στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, με μια πολύ εύστοχη ανάλυσή του και δεν θέλω να επεκταθώ επ’ αυτών. Οι αλλαγές αυτές συνίστανται σε εισαγωγή νέων μορφών που δεν υπήρξαν ποτέ στον Κήπο.

 Πρώτον λοιπόν: αυθαίρετη αλλαγή μορφής. Δεύτερον, προτείνονται κλαδέματα δια να αποκατασταθούνε οι ιστορικοί δίαυλοι για τους οποίους μίλησα πριν, προτείνεται δηλαδή μια ουτοπική αναστροφή της ιστορικής ομαλής εξελίξεως για να αποκαταστήσουμε, θυσιάζοντας φυτικό υλικό, θέες οι οποίες τότε ήταν ελκυστικές και επιθυμητές ενώ σήμερα θα είναι μάλλον απογοητευτικές.

Mε ποια δικαιολογία προτείνονται όλα αυτά; Μήπως νομίζουμε ότι έχουμε το αυτεπάγγελτο δικαίωμα να αναμορφώσουμε, να αναπλάσουμε, έστω και σημειακά τον Κήπο; Δεν πιστεύω ότι το έχουμε αυτό το δικαίωμα. Ένα ιστορικό μνημείο Τέχνης και Φύσης όπως είναι αυτό, μόνο συντηρείται ευλαβικά, δεν αναπλάθεται κατά το δοκούν, δηλαδή με την υποτιθέμενη καλή πρόθεση του ενός ή του άλλου. Κανείς δεν έχει αυτό το δικαίωμα. Ακόμη και αυτή η Πολιτεία, γιατί και αυτή δεσμεύεται από τις Διεθνείς Συμβάσεις, ούτε κατά μείζονα λόγο η ιδιωτική πρωτοβουλία.

Οι χρήσεις και οι δράσεις.

Υπενθυμίζω και διευκρινίζω, αν και αυτό θα έπρεπε να είναι  γνωστό: υπάρχουν στις μεγάλες πρωτεύουσες δύο ειδών κήποι, ριζικά διαφορετικοί. Οι μεν, πολύ μεγαλύτεροι, 300 μέχρι 600 εκταρίων, στην περιφέρεια των Ευρωπαϊκών μεγαλουπόλεων, δέχονται ποικίλες λειτουργίες και δρώμενα μεγάλων μαζών πληθυσμού. Σας θυμίζω, στο Boιs de Boulogne γήπεδα του τένις, ιπποδρόμιο, jockey Club. Στο Ηyde Park, πολιτικοί αυτοσχέδιοι  που βγάζουν λόγους στο κοινό που χειροκροτεί. Στον Αγγλικό Κήπο του Μονάχου  περίπατος εφίππων, μπιραρίες κάτω από τις καστανιές, παιχνίδια με μπάλα επάνω στους χλοοτάπητες. Το επιτρέπει αυτό η ευρύτητα του χώρου και το βόρειο κλίμα.

Υπάρχουν και άλλοι Κήποι, οι λεγόμενοι καλλωπιστικοί, είναι τα πάρκα αναπαύσεως. Μέσα στον αστικό ιστό αυτά,  μικρής κλίμακας, 10 έως 30 εκταρίων. Ο δικός μας είναι 16 εκτάρια. Πρόκειται για χώρους αναψυχής από την πίεση της ζωής μέσα στην πόλη. Είναι χώροι γαλήνιου περίπατου, περισυλλογής, αισθητικής χαράς. Καμιά άλλη χρήση παρά αυτή δεν τους ταιριάζει, γιατί σκοπός της ύπαρξής τους είναι η ψυχική και φυσική αναζωογόνηση του ταλαίπωρου αστού αλλά και των επισκεπτών. Ο Εθνικός μας Κήπος εξάλλου δεν είναι μόνον καλλωπιστικός, είναι και συγχρόνως και σπάνιος Κήπος, βοτανικός. 

Ως προς τις χρήσεις λοιπόν, η πρόταση περιοδικών εκθέσεων  Τέχνης που αρμόζουν στους μεγάλους κήπους που περιέγραψα πρώτα,  τους ονομαζόμενους volkspark (κήποι του λαού), άλλης κλίμακας, δεν δύναται να γίνουν αποδεκτοί εδώ γιατί ο Εθνικός Κήπος της Αθήνας δεν μπορεί να φιλοξενήσει μεγάλες μάζες του  πληθυσμού και δεν αντέχει έντονες χρήσεις. Θυμίζω, εδώ ότι επί 20 χρόνια είχαμε θέατρο (από το 1960 μέχρι το 1980) από το οποίο με φοβερές δυσκολίες μπορέσαμε να απαλλαγούμε ή πιο πρόσφατα -εγώ ντράπηκα που το είδα- είχαμε την παραγκούπολη των δήθεν Χριστουγεννιάτικων καλυβιών για τα παιδιά στο μεγάλο ξέφωτο του Κήπου, την οποία οργάνωσε ο ίδιος ο Δήμος. Αυτές είναι οι παλαιότερες παραφωνίες.

Τώρα θα μου πείτε βεβαίως ότι κάθε γενιά θέλει να προσφέρει κάτι κι αυτή κι ότι αυτό είναι αναφαίρετο δικαίωμά της! Βεβαίως. Τώρα έχουμε τα “διαδραστικά”’, τα “τεκταινόμενα”, τα διάφορα “δρώμενα”, δεν είναι μόνο εκθέσεις,  μπορεί να είναι και αθλητικές επιδείξεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις και άλλα. Ναι, υπάρχει αυτό το δικαίωμα. Αλλά σε άλλους χώρους! Και τίθεται το ερώτημα, γιατί η επέμβαση ασυμβιβάστων χρήσεων  να γίνει απάνω στο σώμα αυτού του μοναδικού μνημείου, το οποίον από σώμα μπορεί σιγά-σιγά να γίνει πτώμα; Η απάντηση που ακούμε είναι ότι είναι στο κέντρο της πόλης. Ναι αλλά στο κέντρο της πόλης είναι και το Ζάππειο, είναι και ο κήπος της Ριζαρίου, είναι και η Πλατεία Κλαυθμώνος, δεν λείπουν οι χώροι για έκθεση γλυπτών.  Γιατί σε αυτόν τον χώρο;

Η εκτίμησή μου είναι ότι η έκθεση γλυπτών επιχειρείται εδώ ώστε να ανατιμηθούν ηθικώς και οικονομικώς τα έργα και οι δημιουργοί τους που θα εκτεθούν προβαλλόμενα μέσα στην αίγλη και ιστορικότητα του Κήπου. 

Καταπιστεύματα όμως της ιστορίας τέτοιας ποιότητας όπως ο Εθνικός Κήπος υπάρχουν λίγα στην πόλη μας και την κάνουν ευρωπαϊκή μεγαλούπολη όταν οι περιοχές κατοικίας προσφέρουν εικόνα σχεδόν τριτοκοσμική. Έχουμε τους αρχαιολογικούς μας χώρους, έχουμε τα λίγα απτά δείγματα του κλασικισμού του 19^ου αιώνα, τα δημόσια κτήρια και έχουμε κυρίως αυτόν τον Κήπο.

Έχουμε καθήκον να τον προστατεύσουμε και να τον κρατήσουμε άθικτο.

Θα τελειώσω μ᾽ ένα γνωμικό του λαού μας, σκληρό και σύντομο, το οποίο μας λέει: ‘όπως στρώσεις θα κοιμηθείς’. Όπως στρώσουμε, θα κοιμηθούμε και στην πόλη μας εμείς και τα παιδιά μας.

Ξαφνικά «αγάπησε» το... πράσινο

Στους διαδρόμους του Δήμου Αθηναίων, μεταξύ σοβαρού και αστείου, άνθρωποι που γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα λένε ότι ο Γιώργος Καμίνης έχει ένα θέμα με τους χώρους πρασίνου, λες και πρόκειται για περιοχές του διαβόλου, για ένα βάρος στη διακυβέρνησή του.

Έτσι, τους εξέπληξε τα μάλα όταν άρχισε να ασχολείται με την ανάπλαση του Εθνικού Κήπου και τη μετάλλαξη του φυσικού μνημείου μέσα από την αλλαγή της βοτανικής του σύνθεσης και τη μετατροπή του σε υπαίθρια γκαλερί. Και τους εξέπληξε τα μάλα, αφού, για παράδειγμα, ο δήμαρχος της Αθήνας, αν και έχει κάνει προφορική συμφωνία με τον Γιάννη Σγουρό προκειμένου να παραχωρηθεί στον δήμο το Πεδίον του Άρεως, η συμφωνία παραμένει κενό γράμμα.

Βέβαια, η περίπτωση του Εθνικού Κήπου είναι ιδιαίτερη, αφού το σχέδιο ανάπλασής του προϋποθέτει, επί της ουσίας, την παραχώρησή του στον Οργανισμό ΝΕΟΝ, του Δημήτρη Δασκαλόπουλου, προέδρου του ΣΕΒ και γνωστού συλλέκτη έργων τέχνης. Μια παραχώρηση που έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από κατοίκους, συλλόγους και κυρίως επιστημονικούς φορείς, που βλέπουν να αποφασίζεται ελαφρά τη καρδία η ριζική αλλαγή της φυσιογνωμίας του Εθνικού Κήπου, με κίνδυνο να υποστεί ανεπανόρθωτη βλάβη στη φυτική του βλάστηση.

Ένα σχέδιο παραχώρησης και ανάπλασης που θα κριθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας όπου προσέφυγαν η Εταιρεία Φίλων του Εθνικού Κήπου και δέκα Αθηναίοι πολίτες.

Παραβίαση του Συντάγματος

Ο Οργανισμός ΝΕΟΝ ανέλαβε το κόστος της μελέτης του προτεινόμενου από τον ίδιο προγράμματος «Ανακαλύπτοντας τον Εθνικό Κήπο», ύψους 270.000 ευρώ ενώ προτίθεται να αναλάβει και το κόστος συντήρησης των σημειακών αναπλάσεων του χώρου. Το πρόγραμμα αναπτύσσεται σε δυο σκέλη, με πρώτο αυτό της κηποτεχνικής μελέτης με εξωραϊστικές παρεμβάσεις σε 8 συγκεκριμένα σημεία του Κήπου και τη φύτευση 24 δέντρων και 7.068 φυτών, μελέτη διά χειρός του Γάλλου αρχιτέκτονα τοπίων Louis Benech, σε συνεργασία με το ελληνικό γραφείο doxiadis+.

Το δεύτερο σκέλος έχει να κάνει με πρόγραμμα εκθέσεων σύγχρονης τέχνης με ευθύνη του Οργανισμού ΝΕΟΝ και με τη διενέργεια περιοδικών εκθέσεων 15 εκθεμάτων, οι οποίες θα διαρκούν 2-3 μήνες κάθε φορά.

Κάτοικοι και επιστημονικοί φορείς με σφοδρότητα επικρίνουν τον Δήμο της Αθήνας και για την παραχώρηση του Εθνικού Κήπου και για την αλλαγή της βοτανικής του σύνθεσης.

Σε γνωμοδότησή του το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας αναφέρει ότι η προτεινόμενη παρέμβαση συνιστά παραχώρηση ιδιαιτέρων δικαιωμάτων χρήσης στον Εθνικό Κήπο, η οποία δεν βρίσκει έρεισμα στην κείμενη νομοθεσία και συγκεκριμένα:

◆ Η προτεινόμενη παρέμβαση παραβιάζει το άρθ. 24 του Συντάγματος, τις Διεθνείς Συμβάσεις για την προστασία των ιστορικών κήπων και του τοπίου και τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, διότι είναι μονομερής, αποσπασματική και επιχειρείται χωρίς να έχει προηγηθεί συνολική μελέτη του Εθνικού Κήπου ως ενιαίου συστήματος.

◆ Η προτεινόμενη παρέμβαση είναι ανεπίτρεπτη και εν πάση περιπτώσει πρόωρη, διότι δεν έχει προηγηθεί η συνολική και πλήρης αποκατάστασή του.

◆ Η αρμοδιότητα λήψεως αποφάσεων για παρεμβάσεις στον Εθνικό Κήπο, όπως η επίμαχη, δεν ανήκει στον Δήμο Αθηναίων, αλλά στο κράτος βάσει του άρθ. 24 του Συντάγματος.

◆ Η λειτουργία του Κήπου ως εκθεσιακού χώρου έργων σύγχρονης τέχνης συνιστά ανεπίτρεπτη μεταβολή τής κατά προορισμόν χρήσης αυτού.

◆ Η ανωτέρω λειτουργία αλλοιώνει τον προστατευτέο παραδοσιακό τρόπο αναψυχής των κατοίκων στον χώρο του Κήπου.

◆ Η παραχώρηση του Κήπου συνιστά ανεπίτρεπτη προνομιακή μεταχείριση του Οργανισμού ΝΕΟΝ έναντι των λοιπών χρηστών αυτού.

Σφαλιάρα από τους γεωπόνους

Τη σκυτάλη της αντίδρασης πήραν και οι γεωπόνοι, που εστιάζουν στο θέμα του κινδύνου ανεπανόρθωτης βλάβης στη φυτική βλάστηση του Εθνικού Κήπου.

Το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος με ανακοίνωσή του κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και υπογραμμίζει ότι η ανάπλαση θα πρέπει να εξασφαλίζει τη διατήρηση του δασικού χαρακτήρα του Κήπου, την ανάδειξη του υφιστάμενου κηποτεχνικού του ρυθμού, τη συμμόρφωση με τον ευρύτερο σχεδιασμό του χώρου, τη διατήρηση και ανανέωση του φυτικού του υλικού και γενικά την προστασία όλων των στοιχείων εκείνων που του δίνουν ιδιαίτερη αισθητική αξία. Παράλληλα, εκφράζει την πλήρη αντίθεσή του στον τρόπο με τον οποίο δρομολογήθηκε και η μελέτη και το πρόγραμμα ανάπλασης και ζητά τη διενέργεια διεθνούς διαγωνισμού.

Στο θέμα παρενέβη και ο Σύλλογος των Αποφοίτων του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, διατυπώνοντας την αντίθεσή του στις παρεμβάσεις «δεδομένου ότι αυτές θα έχουν ως συνέπεια την αλλοίωση της φυσιογνωμίας και του κλίματος ζωής του Εθνικού Κήπου, τη μοναδικότητα και ιστορική αξία του οποίου έχει αναγνωρίσει η ελληνική πολιτεία χαρακτηρίζοντάς τον ως ιστορικό τόπο».

Χρηματιστήριο τέχνης

Η πρόταση του Οργανισμού ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου βασίζεται στον δημόσιο χώρο σύγχρονης τέχνης Whitechapel Gallery που ιδρύθηκε το 1901 στο Λονδίνο. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει ο ΝΕΟΝ, στον Εθνικό Κήπο δεν θα εκτίθενται έργα από τη συλλογή του προέδρου του ΣΕΒ ενώ το 1/3 θα είναι έργα Ελλήνων καλλιτεχνών τα οποία θα είναι αποκλειστικά νέες παραγωγές. Επιμελήτρια της έκθεσης θα είναι η Iwona Blazwick, διευθύντρια της Whitechapel Gallery του Λονδίνου. Όπως επισημαίνουν άνθρωποι που κινούνται στον χώρο της τέχνης, η εκ πρώτης όψεως ανιδιοτελής πρόταση για την πόλη και τους πολίτες συνιστά επί της ουσίας ένα ιδιότυπο χρηματιστήριο τέχνης, όπου ο Οργανισμός ΝΕΟΝ θα έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα. Άλλωστε, όπως λένε, τίποτε δεν γίνεται για την τιμή των όπλων.

Δημοσιεύτηκε στο ΠΟΝΤΙΚΙ, τεύχος 1795 στις 16 Ιανουαρίου 2014

Δελτίο Τύπου ΓΕΩΤΕΕ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΕΩΤ.Ε.Ε. ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ
ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ 64, 546 31 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΗΛ.: 2310 278817-8, FAX: 2310 236308 
Δ/ΝΣΗ E-mail: documentation@geotee.gr

                                                                                                         Θεσσαλονίκη, 3 Ιανουαρίου 2014

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

για την ανάπλαση του Εθνικού Κήπου

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΓΕΩΤ.Ε.Ε., στην 12η/2-12-2013 συνεδρίασή του, εξετάζοντας το ζήτημα της ανάπλασης του Εθνικού Κήπου και τις σχετικές διαδικασίες που έχουν ακολουθηθεί μέχρι τώρα, επισημαίνει τα παρακάτω:

1) Ο Εθνικός Κήπος έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και αξία, μιας και αποτελεί ταυτόχρονα ιστορικό τόπο ιδιαίτερης σημασίας, σπάνιο μνημείο αρχιτεκτονικής τοπίου, χώρο ιδιαίτερου βοτανολογικού ενδιαφέροντος και τόπο ιδιαίτερης, χωροταξικά, βαρύτητας.

2) Η ιστορία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Αθήνας, ξεκινώντας να αποτελεί χώρο ιδιαίτερης σημασίας από τον 6ο π.χ. αιώνα και συνεχίζοντας αδιάλειπτα μέχρι σήμερα. Φιλοξενεί φυτά, πολλά από τα οποία εισήχθηκαν για πρώτη φορά στην Ευρώπη το 1850, καταφέρνοντας να εγκλιματιστούν και να επιβιώσουν στο νέο τους περιβάλλον.

3) Η χωροταξική του θέση είναι κομβική: βρίσκεται στο κέντρο της ελληνικής πρωτεύουσας, στην καρδιά της εμπορικής, τουριστικής και διοικητικής της λειτουργίας, αποτελώντας ταυτόχρονα τουριστικό θέλγητρο και προορισμό. Σε μια πόλη που παρουσιάζει μεγάλο έλλειμμα χώρων πρασίνου, η περιβαλλοντική και βιοκλιματική αξία του Εθνικού Κήπου είναι ανεκτίμητη.

4) Τα κυριότερα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα έχουν να κάνουν με την αποψίλωση και τη συρρίκνωση των φυτικών μαζών του, τις γερασμένες υποδομές που διαθέτει και την έλλειψη μόνιμου και εξειδικευμένου προσωπικού για τη διαχείριση και προστασία του. Στα προβλήματα αυτά θα πρέπει να προστεθούν και οι αυθαίρετες παρεμβάσεις στο χώρο του Κήπου, που προέρχονται μάλιστα από τη Βουλή των Ελλήνων.

5) Το σκεπτικό της διαχείρισής του θα πρέπει να διέπεται από μια ολοκληρωμένη φυτοτεχνική προσέγγιση, τεκμηριωμένη αρχιτεκτονική αρτιότητα και ορθολογικό διοικητικό και οικονομικό σχεδιασμό. Η συντήρηση και αποκατάσταση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων του Κήπου κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική, μιας και σ’ αυτές συμπεριλαμβάνεται ένα μοναδικό σύστημα άρδευσης, ένα ιδιαίτερο σύστημα απορροής του νερού, μια βοτανική συλλογή ιδιαίτερης αξίας και πολλά άλλα. Βασικός στόχος επίσης θα πρέπει να είναι η ανάδειξη των ευρημάτων αρχαιολογικού εναδιαφέροντος που υπάρχουν στο χώρο, καθώς και η επαναφορά στοιχείων που έχουν εξαφανιστεί ή αλλοιωθεί μέσα στο χρόνο.

6) Ταυτόχρονα, η ανάπλαση θα πρέπει να εξασφαλίζει τη διατήρηση του δασικού χαρακτήρα του Κήπου, την ανάδειξη του υφιστάμενου κηποτεχνικού του ρυθμού, τη συμμόρφωση με τον ευρύτερο σχεδιασμό του χώρου, τη διατήρηση και ανανέωση του φυτικού του υλικού και γενικά την προστασία όλων των στοιχείων εκείνων που του δίνουν ιδιαίτερη αισθητική αξία.

7) Η υλοποίηση όλων των παραπάνω, ιδιαίτερα στη σημερινή δύσκολη συγκυρία που περνά η χώρα μας, θα πρέπει να γίνει με πλήρη διαφάνεια σε όλα τα στάδια της διαδικασίας και με αξιοκρατική επιλογή της σχετικής μελέτης και του κατασκευαστή. Σε όλα αυτά, η τήρηση της νομιμότητας αποτελεί κανόνα και υποχρέωση.

8) Είναι επιβεβλημένος ένας ανοικτός διεθνής διαγωνισμός για το έργο, με στόχο την αξιοποίηση του εθνικού επιστημονικού δυναμικού και την αξιολόγηση και επιλογή των απαιτούμενων μελετών και έργων με διαφανή και αδιάβλητα κριτήρια και διεθνείς προδιαγραφές. Για το λόγο αυτό το Δ.Σ. του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. ζητά, ομόφωνα, να εφαρμοστούν όλες οι διατάξεις που προβλέπει ο Νόμος και αφορούν στην προκήρυξη, σύνταξη και υλοποίηση των σχετικών μελετών.

Από το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 

Πώς και γιατί ο Καμίνης θα καταστρέψει τον Εθνικό Κήπο [εικόνες]

19.12.2013 17:25

Σχόλια

Ενα σοβαρό ατόπημα που θα «στιγματίσει» πιθανότατα και την θητεία του στο Δήμο Αθηναίων ετοιμάζεται να διαπράξει ο Γιώργος Καμίνης. Με μια απόφαση επιπόλαια και οπωσδήποτε επικίνδυνη ο δήμαρχος της Αθήνας ετοιμάζεται να μετατρέψει τον Εθνικό κήπο -ενα από τα σπανιότερα δείγματα αρχιτεκτονικής τοπίου του 19ου αιώνα και πολιτιστικού μνημείου της Ευρώπης, όπως τον έχει χαρακτηρίσει, η Διεθνής Επιτροπή Ιστορικών Κήπων και Πολιτιστικών Τοπίων (ICOMOS-ILFA)- σε εκθεσιακό χώρο μοντέρνας τέχνης εκχωρώντας ουσιαστικά την χρήση του στο πρόεδρο του ΣΕΒ και συλλέκτη έργων σύγχρονης τέχνης Δημήτρη Δασκαλόπουλο.
Η μετατροπή αυτή του Εθνικού Κήπου δεν θα αλλοιώσει μόνο τον χαραχτήρα ενός από τους ιστορικότερους κήπους της Ευρώπης, αλλά και θα επιβαρύνει καταλυτικά αν δεν καταστρέψει το οικοσύστημα του, αφού η μετατροπή αυτή προϋποθέτει αναπλάσεις που θα επιφέρουν ανυπολόγιστες ζημιές στην χλωρίδα του. Ο εθνικός κήπος κατασκευάστηκε από την Βασίλισσα Αμαλία στα μέσα του 18ου αιώνα και έχει ταυτιστεί με την ιστορία της πρωτεύουσας των Ελλήνων. Είναι απορίας άξιο το γιατί ο Γιώργος Καμίνης αντί να προστατεύσει αυτό το ιστορικό μνημείο να θέλει να αλλοιώσει τον χαραχτήρα του, όταν δίπλα ακριβώς στον Κήπο βρίσκεται το Ζάππειο το οποίο μπορεί χωρίς κόστος να φιλοξενήσει κάθε έκθεση έργων τέχνης. Το ακόμα πιο περίεργο είναι ότι ο Γιώργος Καμίνης επιχειρεί στο τέλος της θητείας του και η οποία όπως όπως όλα δείχνουν, δεν πρόκειται να ανανεωθεί από τους Αθηναίους, να καταστρέφει οικολογικά έναν από τους ελάχιστους πνεύμονες πρασίνου στην πρωτεύουσα.
Δεν είναι τυχαίο που ο καθηγητής Δέγλερης με γνωμοδότηση του ακυρώνει την αρμοδιότητα του Δήμου να αλλάξει τη χρήση του Κήπου.
Το iefimerida.gr με μια μεγάλη έρευνα καταγράφει όλους τους κινδύνους αυτής της ανυπολόγιστης οικολογικής καταστροφής ώστε να διασωθεί ο Εθνικός κήπος
ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ
 Ο Εθνικός Κήπος είναι ένα ιστορικό πάρκο 154 στρεμμάτων, το μοναδικό που διαθέτει η Ελλάδα. Δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα (1839-1852) και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογής των Ευρωπαικών Βασιλικών Κήπων και μοναδικό δείγμα δυτικοευρωπαικής κηποτεχνίας του 19ου αιώνα στη Μεσόγειο. Έχει το χαρακτήρα βοτανικού κήπου περιλαμβάνοντας περίπου 500 διαφορετικά είδη καλλωπιστικών δένδρων, θάμνων κλπ πολλά από τα οποία εισήχθησαν για πρώτη φορά και πρωτοκαλλιεργήθηκαν στον Κήπο.
Το 1927, με Νομοθετικό Διάταγμα, χαρακτηρίζεται από Βασιλικός σε Εθνικός, συστήνεται αρμόδια Υπηρεσία για την διαχείρισή του (Επιτροπή Δημοσίων Κήπων και Δεντροστροιχιών) υπό την εποπτεία του Υπουργείου Γεωργίας, πάντα υπό την διοίκηση αυτόνομου Δ.Σ..
Στο τέλος της δεκαετίας του '90 περνάει στην εποπτεία της Περιφέρειας Αττικής.
Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΑΘΗΝΑΙΩΝ
Το 2002, στο όνομα "αναβαθμίσεων" έγιναν παρεμβάσεις και κοπές αιωνόβιων δέντρων οι οποίες αλλoίωσαν δραματικά τη φυσιογνωμία του Κήπου. Μεγαλοπρεπή δέντρα υλοτομήθηκαν ανελέητα,

μεγάλο μέρος της μεσαίας βλάστησης ξεριζώθηκε, μπορντούρες, χειροποίητα ρείθρα και παραδοσιακά παγκάκια καταστράφηκαν.

Στενά, σκιερά μονοπάτια

μετατράπηκαν σε ξέφωτα και φαρδιές αλέες.

Στην συνέχεια, βίαια κλαδέματα από ακατάλληλα χέρια οδήγησαν σε περαιτέρω απώλειες αιωνόβιων δέντρων.

Εργα εξαερισμού του ΜΕΤΡΟ άφησαν κι αυτά πίσω τους ενώ ξέφωτο,


που δεν αποκαταστάθηκε ποτέ.
Η αναστάτωση και οι αντιδράσεις των κατοίκων ώθησαν την πολιτική ηγεσία να αναζητήσει πιο αξιόπιστο φορέα για να εγγυηθεί την προστασία του ΕΚ για να αποτρέψει στο μέλλον παρόμοιες καταστροφές.
Η Διεθνής Επιτροπή Ιστορικών Κήπων και Πολιτιστικών Τοπίων (ICOMOS-IFLA, International Council on Monuments and Sites και International Federation of Landscape Architects) έθεσε το θέμα κατευθείαν στον Πρωθυπουργό: "Η Διεθνής Επιτροπή Icomos-Ifla εκφράζει το αιτημα και αναμενει να προστατευτεί επειγόντως ο Εθνικός Κήπος μέσω της διακήρυξής του ως Πολιτιστικό Μνημείο. ΄Αυτο θα αποτελέσει το πρώτο και σημαντικό βήμα για την αποκατάστασή του. ...Αυτό το Ιστορικό Έργο Κηποτεχνίας και Μνημείο από κάθε άποψη, είναι ταυτόχρονα εύθραυστο και αναντικατάστατο. Δεν είναι σε καλή κατάσταση, ούτε διαχειριζεται σωστά. Πρέπει να παρθούν άμεσα μέτρα που θα εγγυηθούν ότι θα αποκατασταθεί με υπευθυνότητα, ώστε να παραμείνει ζωντανό μνημείο και στο μέλλον. Η διάσωση, διατήρηση και αποκατάστασή του πρέπει να γίνουν σύμφωνα με τις διεθνείς αρχές των Ιστορικών Κήπων και Πάρκων (Χάρτα της Βενετίας και της Φλωρεντίας και Ευρωπαική σύμβαση για το Τοπίο)".
Ακολούθησαν κι άλλες προτροπές για την αναγκη αποκατάσταση του ΕΚ, όπως αυτή της Ελληνικής Εταιρίας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, που εστίαζε στην ορατή αλλαγή της φυσιογνωμίας του Κήπου λόγω της αποψίλωση και των πολλαπλών αυθαίρετων παρεμβάσεων, και υπενθύμιζε ότι η αποκατάσταση ενός Ιστορικού Κήπου μπορεί να συνεπάγεται ακόμα και περιορισμό της χρήσης του αν χρειαστεί, προκειμένου ο Κήπος να αποκατασταθεί.
Κάτω από αυτές τις συνθήκες έγινε η υπαγωγή του ΕΚ στον Δήμο Αθηναίων, με ταυτόχρονη σύσταση Νομικού προσώπου "Δήμος Αθηναίων-Εθνικός Κήπος" και ανεξάρτητο διοικητικό συμβούλιο.
Όμως, τα 154 στρέμματα του ΕΚ δεν έπαψαν να αποτελούν ένα εκλεκτό οικόπεδο στην καρδιά της πρωτεύουσας, που πολλοί συνεχιζαν να εποφθαλμούν.
Στο σύντομο βίο του (2005-2011), το διοικητικό Συμβούλιο του ΕΚ αντιστάθηκε στις περισσότερες απόπειρες εκμετάλλευσης του Κήπου. Έχασε στην πορεία μερικές μάχες (κομμάτια) όπως την "Ταράτσα της Αμαλίας" που, με την συγκατάθεση Δημοτικών Συμβούλων, περιφράχτηκε για την αποκλειστική χρήση του παιδικού σταθμού της Βουλής.

Κέρδισε όμως πολλές άλλες:
Επανέφερε σε λειτουργία το Πεισιστράτειο Υδραγωγείο που εξασφαλίζει την άρδευση του ΕΚ, και το οποίο είχε καταστραφεί στο Γουδή κατά την κατασκευή υπογείου πάρκινγκ.
Εξασφάλισε από την Περιφέρεια Αττικής τα αναγκαία κονδύλια για μελέτη ανανέωσης των υποδομών του Κήπου.
Εξασφάλισε την στήριξη του Μουσείου Γουλανδρή όταν θα επαναλειτουργούσεσε το Βοτανικό Μουσείο
Προχώρησε σε αποκατάσταση απωλεσθείσας χλωρίδας (δέντρα, θάμνοι, αναρριχώμενα, εποχιακά και πολυετή φυτα)
Κυρίως, για να βάλει οριστικό τέλος στις συνεχείς και επίμονες απόπειρες εκμετάλλευσης, πέτυχε την θεσμοθέτηση της προστασίας του Κήπου μέσω του χαρακτηρισμού του ως «Ιστορικού Τόπου» από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Το 2011 ο Δήμαρχος Γ. Καμίνης κατήργησε αιφνιδιαστικά το Νομικό Πρόσωπο και το Διοικητικό του Συμβούλιο και ο Εθνικός Κήπος έγινε απλό τμήμα της Διεύθυνσης Πρασίνου του Δήμου. Ο δρόμος ήταν πλέον ανοιχτός για τους υποψήφιους μνηστήρες.
«ΑΝΑΠΛΑΣΗ» ΚΑΙ ΜΠΙΕΝΑΛΕ
Η πρόσφατη ανακοίνωση σημειακών «καλλωπιστικών παρεμβάσεων» και διεξαγωγής μπιενάλε σύγχρονης Τέχνης για να «αναβαθμιστεί ο Κήπος και να αυξηθεί η επισκεψιμότητά του» ξάφνιασε όσους αγαπούν τον Κήπο και γνωρίζουν την κατάστασή του, καθώς τα προβλήματα του ΕΚ δεν είναι ούτε η έλλειψη επισκεψιμότητας,

ούτε, σίγουρα, η μη-έκθεση των επισκεπτών του στη Σύγχρονη Τέχνη.
Όπως διέγνωσε επισήμως η Επιτροπή των Ιστορικων Κήπων, ο ΕΚ:

• έχει γεράσει,
• υποφέρει από την αύξηση του θορύβου εξαιτίας της μείωσης της βλάστησης σε όλη του την περιφέρεια (Βασ.Σοφιας - Ηρ.Αττικού – Ζάππειο - Αμαλίας - Βουλή)

• έχει υποστεί ζημιές όχι μόνο στην χλωρίδα του αλλά και στη δομή του
• χρειάζεται άμεσα συντήρηση και αποκατάσταση στο σύνολό του, και αυτό δεν μπορεί να γίνεται με αυτοσχεδιασμούς, αλλά εφαρμόζοντας συγκεκριμένες πρακτικές που ισχύουν για τους Ιστορικούς Κήπους διεθνώς.

Δυστυχώς, η συνεχής απώλεια δέντρων στον Κήπο είναι γεγονός

και επιδεινώθηκε δραματικά τα τελευταία χρόνια με τον αποδεκατισμό των φοινικοειδών εξαιτίας του κόκκινου σκαθαριού.

Αν και ετησίως φυτεύονται 50 με 100 δέντρα, η αποψίλωσή του υποβαθμίζει και αλλοιώνει συνεχώς το τοπίο, απομακρύνοντάς το από τη γνώριμη και ρομαντική πυκνόφυτη εικόνα του πρόσφατου παρελθόντος.


Ολόκληρες περιοχές όχι μόνο χάνουν τον χαρακτήρα τους και τη βλάστησή τους, αλλά αυξάνεται κάθε χρόνο ο κίνδυνος απώλειας περισσότερων δέντρων, με τον συνεχή κλωνισμό της ισορροπίας των φυτικών μαζών τους.
Έτσι χάνεται η δομή του Κήπου και μετατρέπεται σε κάτι άλλο ξένο προς τις μνήμες των κατοίκων και των περιπατητών του. Όσο αυτό γίνεται, τόσο διευκολύνονται οι συζητήσεις περί "ανάπλασης" και δράσεων πέρα και έξω από το χαρακτήρα του, που αυτές με τη σειρά τους, όταν πραγματοποιηθούν θα αλλοιώσουν περαιτέρω τον Κήπο, απομακρύνοντάς τον ακόμη περισσότερο από την ιστορική του μορφή, μνήμη και προορισμό.
Το πρόγραμμα "Ανακαλύπτοντας τον Εθνικό Κήπο" της εταιρίας ΝΕΟΝ έχει στόχο την μετάλλαξη του Εθνικού Κήπου σε εκθεσιακό χώρο. Παρεμβαινοντας στα πιο γνωστα σημεια του, αντιμετωπιζει τον Κηπο ως στατικό φόντο υποδοχής και ανάδειξης των μελλοντικών εκθεμάτων και όχι ως ένα ζωντανό και ευαίσθητο οικοσύστημα. Το οικοσύστημα αυτό δεν είναι σε θέση να αντέξει την αναστάτωση και κοσμοσυρροή που συνεπάγεται η εγκατάσταση και απεγκατάσταση μπιενάλε (φορτηγά, εκσκαφές, αντιστηρίξεις, γερανοί...), ούτε τα επακόλουθα performances και events.
Πέρα όμως από το θέμα της μπιενάλε, η συγκεκριμένη «ανάπλαση» είναι ανεπίτρεπτα επιπόλαιη. Στερείται γνώσης και εμπειρίας του χώρου και της συμπεριφοράς φυτών στο χρόνο, είναι ανιστόριτη και κυρίως δεν απαντά σε κανένα από τα σοβαρά προβλήματα του Κήπου (αποψίλωση, συρρίκνωση των φυτικών μαζών, γερασμένες υποδομές, αυθαιρεσίες της Βουλής εντός του Κήπου, έλλειψη μόνιμου προσωπικού) ακριβώς επειδή εκπονήθηκε με μόνο σκοπό να εγκριθεί η διεξαγωγή εκθέσεων.
ΟΠΤΙΚΗ ΑΠΑΤΗ
Η φανταχτερή και πολυτελής έκδοση όπου παρουσιάζεται η πρόταση ποντάρει στον εύκολο και γρήγορο εντυπωσιασμό. Όμως μια προσεκτικότερη ανάγνωση αποκαλύπτει τα τεχνάσματα που χρησιμοποιήθηκαν στα φωτομοντάζ. Τα περισσότερα από αυτά βασίζονται σε:

• χρήση 2 κλιμάκων μέσα στην ίδια εικόνα (σμίκρυνση ορισμένων στοιχείων, μεγένθυση άλλων)
• φωτογράφιση των στοιχείων που χρήζουν προβολής από διαφορετική, πιο αβανταδόρικη γωνία από τα υπόλοιπα στοιχεία του τοπίου
• φωτογράφιση των ίδιων σημείων προ και μετά παρέμβασης σε διαφορετική εποχή του χρόνου: μουντές και ερημικές χειμωνιάτικες φωτογραφίες για την υπάρχουσα κατάσταση, λαμπερές ανοιξιάτικες φωτογραφίες με χαρούμενους επισκέπτες στο «μετά-παρέμβαση» φωτομοντάζ.

Πιο συγκεκριμένα:
1. το Δωμάτιο των Γλυσινών
Η φωτό της παρούσας κατάστασης δείχνει τα υπάρχοντα αναρρηχητικά φυτά (γλυσίνες) ξερά. Στην πραγματικότητα φωτογραφήθηκαν χειμώνα δηλαδή χωρίς ανθοφορία και φύλλα. Το μετά-παρέμβαση φωτομοντάζ δείχνει τα ίδια υπάρχοντα φυτά, άνοιξη, σε πλήρη ανθοφορία.

Η πρώτη φωτογραφία δείχνει την «υπάρχουσα κατάσταση» σύμφωνα με την πρόταση. Ακριβώς από κάτω η δεύτερη φωτογραφία είναι φωτομοντάζ της «παρέμβασης».
Η φωτογραφία που ακολουθεί είναι ηξ πραγματική εικόνα του τοπίου, χωρίς να έχει προηγηθεί παρέμβαση.

2. Οπτικός δίαυλος προς το Ζάππειο και την Ακρόπολη
Η διάνοιξη οπτικού δίαυλου προς την Ακρόπολη βασίζεται στην ιδέα της επαναφοράς της θέας που είχε η Αμαλία από τον Βράχο κατά τη δημιουργία του Κήπου. Όμως αυτό που αντίκριζε η Αμαλία περί τα 1840 ήταν ένα πολυσύνθετο βουκολικό τοπίο με το οποίο ο Κήπος βρισκόταν σε ανοιχτό διάλογο. Με την ανάπτυξη της πόλης διακόπηκε ο διάλογος και ο Κήπος έγινε εσωστρεφής (φυτεύτηκε με τροπο πιο πυκνο για να προστατευτεί). Άνοιγμα του Κήπου προς τα έξω την σημερινή εποχή δεν σημαίνει διάλογο με τα βουνά, τους ναούς και τη θάλασσα όπως τότε, αλλά με το τσιμέντο και τη βοή.
Το φωτομοντάζ της πρότασης

δείχνει την Ακρόπολη πολύ μεγαλύτερη από ότι στην πραγματικότητα και από άλλη, πιο ενδιαφέρουσα γωνία.
Βλέποντας το πραγματικό της μέγεθος,

κανείς δυσκολεύεται να πιστέψει ότι κάποιος σοβαρά προτείνει την καρατόμιση δεκάδων μεγάλων δέντρων

και την ταπείνωση ενός μεγαλοπρεπούς κωνοφόρου (απογυμνώνοντάς το από το φύλλωμά του και διατηρώντας μια τούφα στην κορυφή), για μια μακρυνή θέα της Ακρόπολης ανάμεσα σε πολυκατοικίες.
Καταστρέφοντας το πλατύκλαδο κυπαρίσσι, αχρηστεύεται και η μικρή καθιστική πλατεία,

πίσω απο την οποία έχουν χαθεί ήδη πολλά δέντρα αφήνωντας τον Κηπο εκτεθημένο. Σε πλήρη αντίθεση με την πρόταση, αυτό που επείγει είναι η αποκατάσταση της πυκνής φύτευσης για να προστατευτεί ο Κήπος από την βοή και τις δραστηριότητες του Ζαππείου (αυτοκίνητα, φορτηγά, εκθέσεις, συναυλίες, αθλητικά δρώμενα, κινηματογράφος κλπ).
3. Οπτικος δίαυλος προς την Βουλή
Οι παραμορφωτικές κλαδεύσεις που προτείνονται βάζουν σε κίνδυνο την επιβίωση και την μακροβιότητα των συγκεκριμένων δέντρων, μάλιστα των μοναδικών ειδών Taxus baccata που βρίσκονται στον Κήπο. Εδώ η αλλαζονία του κηποτέχνη συνδυάζει και την επιπολαιότητα, εφόσον οι προτεινόμενες κλαδέυσεις δεν θα αποκαλύψουν το κτίριο της Βουλής, αλλά τα συρματοπλέγματα τα οποία περιφράζουν την ταράτσα του προαυλίου και του κτιρίου.

Η επάνω φωτογραφία φωτομοντάζ του «κτίριου της Βουλή μετά την παρέμβαση»

Αυτή είναι η πραγματική εικόνα του κτιριου της Βουλής
Ο Κήπος στην παρούσα φάση "αμύνεται" από την ουσιαστική κατάληψη του χώρου της ταράτσας από τη Βουλή, κατάληψη η οποία επεκτείνεται περιφερειακά του κτιρίου, με την ανέγερση αυθαίρετων κτισμάτων, την τοποθέτηση κλιματιστικών και την ρίψη μπαζών.

Τέλος, τα συγκεκριμένα δέντραείναι αυτά που προσφέρουν πολύτιμη σκιά στους χρήστες του Κήπου, επιτρέποντάς τους να απολαμβάνουν το γρασίδι.
4. Φύτευση φοινίκων (ουασινγκτονιών) στην είσοδο Βασ. Σοφίας
Η επιλογή φοινίκων, τη στιγμή που το κόκκινο σκαθάρι έχει αφανίσει τα φοινικοειδή της Αθήνας, είναι άξια απορίας. Ακόμη, η είσοδος της Βασ. Σοφίας είναι είσοδος διακριτική και δευτερεύουσα. Απουσιάζουν απ'αυτήν τα στοιχεία μεγαλοπρέπειας στον σχεδιασμό, που θα δικαιολογούσαν να τονιστεί με δεντροστοιχία φοινίκων, εκτός εάν ο στόχος είναι να κατευθύνονται τα βλέμματα στις πολυκατοικίες της οδού Σέκερη.

Αυτή είναι η πραγματική εικόνα της εισόδου της Βασ,. Σοφιας.
Για άλλη μια φορά η μακέτα είναι παραπλανητική, διότι στην πραγματικότητα ο χώρος των παρτεριών δεν είναι επαρκής για εγκατάσταση και ανάπτυξη ουασινγκτονιών γι αυτό και η μακέτα τις δείχνει σε διαφορετική κλίμακα.

Αυτή η φωτογραφία είναι φωτομοντάζ με τροποποιημένη κλίμακα.
Προκειμένου να φυτευτούν, θα πρέπει να θυσιαστούν υπάρχοντα δέντρα πίσω τους, κάτι που θα αποκαλύψει ακόμα περισσότερο τις απέναντι πολυκατοικίες, ενώ στη συγκεκριμένη περιοχή, ήδη έχουν χαθεί μεγάλα σκιερά δέντρα που πρέπει άμεσα να αντικατασταθούν.
5. Είσοδος Αμαλίας
Η μνημειώδης δενδροστοιχία των Ουασινγκτονιών της κεντρικής εισόδου, ηλικίας 171 ετών, είναι το "σήμα κατατεθέν" του Κήπου.

Το σήμα κατατεθέν του Εθνικού Κήπου
Αλλοίωση αυτής της όψης σημαίνει απώλεια της πιο χαρακτηριστικής, πανελληνίως γνωστής και διεθνώς αναγνωρίσιμης εικόνας του Εθνικού Κήπου. Επίσης, η φύτευση δύο δέντρων στη συγκεκριμένη τοποθεσία

Το φωτομοντάζ της παρέμβασης
θα σκιάσει το μόνο σημείο του Κήπου που δεν το χρειάζεται, το ηλιακό ρολόι.
Επικοινωνιακή πλάνη
Ο λόγος που προτείνεται «ανάπλαση» και όχι αποκατάσταση, έστω και μερική, του Κήπου, είναι απλός: Μέσω της αποδοχής των αυθαίρετων διανοίξεων και νεοτερισμών της συγκεκριμένης πρότασης, καθιερώνεται το δικαίωμα του ιδιώτη κηποτέχνη να παρεμβαινει στο τοπίο βασει των αναγκών του εργοδότη (αναδειξη εκθέματων, διευκόλυνση της διέλευση οχημάτων για την εγκατάσταση τους, εκδηλώσεις κλπ) και όχι σεβόμενος την αρχή της πιστής αποκατάστασης του Ιστορικού Τοπίου.
Το πρόγραμμα της ΝΕΟΝ δεν αποτελεί δωρεά στον Κήπο, ούτε πολιτιστική χορηγία στους Αθηναίους. Αντιθέτως, ο Κήπος είναι αυτός που δίνει και η ΝΕΟΝ αυτή που εισπράττει (αίγλη, προβολή και υπεραξία των εκτιθέμενων έργων και καλλιτεχνών). Παρουσιάζεται σαν μεγάλη ευεργεσία η φύτευση 24 δέντρων και 7068 φυτών (λουλούδια και μικρά χαμηλά φυτά), όταν κάθε χρόνο στον Κήπο, φυτεύονται 50 με 100 δέντρα και αυτά δεν είναι αρκετά για να αντιστρέψουν την ραγδαία αποψίλωσή του, κι όταν μόνο το παρτέρι στο ηλιακό ρολόι της Κεντρικής Εισόδου απαιτεί 3 με 4000 φυτά ετησίως.
Μέρος της επικοινωνιακής προπαγάνδας, η απαξίωση όσων αντιδρούν στην αλλαγή χρήσης του Εθνικού Κήπου και η δημόσια ταύτιση τους με «παλαιού τύπου μαρξιστές», «άνθρωπους αντιδραστικούς και εχθρικούς προς την Τέχνη», «που θεωρούν τον Κήπο κτήμα τους», που ακούστηκε επισήμως στην παρουσίαση του προγράμματος από τον Δήμο Αθηναίων.
Καταληγόντας, το κύριο πρόβλημα δεν είναι η πρόταση της ΝΕΟΝ. Το πρόβλημα είναι η αποδοχή αυτής της πρότασης από τον Δήμο Αθηναίων. Εάν αποκλειστεί η περίπτωση ιδιοτέλειας η προεκλογικης συμφωνίας, παραμένει η κραυγαλέα αδυναμία της Δημοτικής Αρχής να κατανοήσει την Εθνική σημασία του Εθνικόυ Κήπου και τι ευθύνη έχει αναλάβει για τα εναπομείναντα 81 χρόνια της διαχείρισής του, ώστε να παραδώσει τον Ιστορικό Κήπο ακέραιο στις επόμενες γενιές.

iefimerida.grhttp://www.iefimerida.gr/node/135728#ixzz2o3p61LXN